Azərbaycanın şimal-qərbində yerləşən Balakən rayonu xizək turizminin inkişafı üçün əhəmiyyətli potensial yaradan müxtəlif təbii-coğrafi şəraitlə səciyyələnir. Rayonun dağlıq relyefi, əlverişli iqlim şəraiti və Gürcüstanla sərhəddə yerləşməsi qış turizminin və onunla əlaqəli rekreasiya fəaliyyətlərinin inkişafı üçün imkanlar yaradır. Tədqiqatın məqsədi Balakən rayonunun təbii-coğrafi şəraitinin xizək turizmi üçün əlverişliliyini qiymətləndirmək, müvafiq turizm infrastrukturunun inkişaf potensialını müəyyənləşdirmək, eləcə də mövcud məhdudiyyətləri və riskləri aşkar etməkdir. Xizək kurortunun yaradılması üçün əlverişli dağlıq ərazilərin müəyyənləşdirilməsinə xüsusi diqqət yetirilir. Tədqiqatda Balakən rayonunda turizmin inkişafına dair statistik göstəricilər təhlil edilir və xizək turizminin inkişafı üçün potensial əlverişli ərazilərin müəyyənləşdirilməsi məqsədilə ArcGIS proqramı əsasında məkan təhlili aparılır. Müəyyən edilmiş ərazilər turizmin planlaşdırılması, infrastrukturun inkişafı və strateji qərarların qəbul edilməsi üçün praktiki əsas rolunu oynaya bilər. Əldə edilən nəticələr Balakən rayonunun rəqabətqabiliyyətli xizək turizmi destinasiyasının formalaşdırılması və Azərbaycanın şimal-qərb bölgəsində turizm sektorunun şaxələndirilməsi üçün əhəmiyyətli potensiala malik olduğunu göstərir.

Açar sözlər: təbii-coğrafi şərait, idman turizmi, dağ-xizək turizmi, turizm infrastrukturu, dayanıqlı turizm

ƏDƏBİYYAT

Bayramli, G. (2024). Sustainable development of tourism in Azerbaijan: Current situation, problems and solution. Revista de Gestão Social e Ambiental, 18(4), Article e05816. https://doi.org/10.24857/rgsa.v18n4-104

Budagov, B. A. (2003). Regional geographical problems of the Republic of Azerbaijan: The Shaki-Zagatala economic region. Nafta-Press.

Gozalova, M., Shchikanov, A., Vernigo, A., et al. (2014). Sports tourism. Sport Tourism, 21, 92–96. https://doi.org/10.2478/pjst-2014-0009

Higham, J. (2003). Tourism and development in mountain regions. Tourism Management, 24, 491–492.

Ibraimi, R., Mustafi, M., Amiti, F., & Ibishi, A. (2025). Alternative forms of tourism in Sharr Mountain National Park, with particular emphasis on sports tourism. Journal of Natural Sciences and Mathematics of UT, 10, 295–305. https://doi.org/10.62792/ut.jnsm.v10.i19-20.p3087

Imrani, Z., & Huseynova, B. (2024). Ethno-tourism potential of the Shaki-Zagatala economic region: Opportunities and challenges. Visnyk of V. N. Karazin Kharkiv National University. Series Geology, Geography, Ecology, (60), 215–230. https://doi.org/10.26565/2410-7360-2024-60-15

Imrani, Z., Huseynzade, A., & Bilalov, B. (2024). Priority development areas of nature tourism resources in Shaki-Zagatala economic and geographic region. GeoJournal of Tourism and Geosites, 54(2spl), 921–926. https://doi.org/10.30892/gtg.542spl16-1267

Imrani, Z., Zeynalova, K., & Babakhanov, A. (2025). Investment dependence of tourism industry and differences in economic growth in the Republic of Azerbaijan. GeoJournal of Tourism and Geosites, 61(3), 1668–1675. https://doi.org/10.30892/gtg.61325-1535

Imrani, Z., & Jafarov, S. (2023). Strategic Objectives of Sustainable Development Model in Production and Education. Journal of Law and Sustainable Development, 11(7), e1328. https://doi.org/10.55908/sdgs.v11i7.1328

Jafarov, S. (2024). Education Policy of 3rd Generation Universities. Revista De Gestão Social E Ambiental, 18(6), e05690. https://doi.org/10.24857/rgsa.v18n6-007

Jafarov, S., Imrani, Z., & Aliyev, Y. (2023). Main directions of sustainable development in education. Journal of Law and Sustainable Development, 11(7), Article e1071. https://doi.org/10.55908/sdgs.v11i7.1071

Mammadov, G., Yusifov, E., Khalilov, M., & Karimov, V. (2012). Azerbaijan: Ecotourism potential (Vol. 1). Sherg-Gerb.

Mammadova, H., Ostroumova, T., Tatanov, I., & Aliyeva, Z. (2025). Pastinaca dentata (Apiaceae): A new species record for the flora of Azerbaijan. Acta Botanica Caucasica, 4(3), 77–84. https://doi.org/10.30546/abc.2025.0038

Mammadova, V. (2022). The role of mountain tourism in employment and regional development in the border regions of Azerbaijan (Sheki-Zaqatala tourism region). Scientific Research, (9), 17–21. https://doi.org/10.36719/2789-6919/09/17-21

Nepal, S.K., & Chipeniuk, R. (2005). Mountain tourism: Toward a conceptual framework. Tourism Geographies, 7(3), 313–333. https://doi.org/10.1080/14616680500164849

Pender, L., & Sharpley, R. (2005). Tourism management. Sage Publications. https://doi.org/10.4135/9781446214961

Richins, H., & Hull, J.S. (2016). Mountain tourism: Experiences, communities, environments and sustainable futures. CABI. https://doi.org/10.1079/9781780644608.0000

Scott, D., McBoyle, G., Minogue, A., & Mills, B. (2006). Climate change and the sustainability of ski-based tourism in eastern North America: A reassessment. Journal of Sustainable Tourism, 14(4), 376–398. https://doi.org/10.2167/jost550.0

Sharpley, R. (2000). Snow business: A study of the international ski industry. Tourism Management, 23, 421–422. https://doi.org/10.1016/S0261-5177(01)00106-6

State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan. (2025). Tourism. https://www.stat.gov.az/source/tourism/

Zhe, W., Yiyi, J., Li, X., et al. (2022). Does ski tourism improve the regional economy? The case study of Chongli, China. Journal of Resources and Ecology, 13. https://doi.org/10.5814/j.issn.1674-764x.2022.04.006