İqlim siyasətinə dair sənədlər yalnız ətraf mühitin vəziyyəti haqqında məlumat verməklə kifayətlənmir, həm də problemləri seçir, məsuliyyəti müəyyənləşdirir və üstünlük verilən gələcək inkişaf istiqamətlərini formalaşdırır. Tədqiqatda Azərbaycanın iqlim və inkişaf gündəliyində mühüm yer tutan üç ingilisdilli sənəddə yaşıl keçid və regional dayanıqlığın linqvistik baxımdan necə çərçivələndirildiyi araşdırılır: Yenilənmiş Milli Səviyyədə Müəyyən Edilmiş Töhfə (NDC 2.0, 2023), Azərbaycanın NDC 3.0 sənədi (2025) və Dünya Bankının Ölkə üzrə İqlim və İnkişaf Hesabatı (CCDR, 2023). 70 440 tokendən ibarət korpusa korpus əsaslı ekolinqvistik yanaşma tətbiq edilmişdir. Dörd leksik çərçivə – risk və həssaslıq, adaptasiya və dayanıqlıq, yaşıl keçid, iştirak və inklüzivlik – hər 10 000 tokenə düşən normallaşdırılmış tezlik əsasında ölçülmüşdür. Həmçinin üç modallıq kateqoriyası – öhdəlik və zərurət, öhdəlik götürmə və gələcəyə yönəlmə, imkan və potensial – araşdırılmışdır. Çərçivələrə aid tokenlərin paylanması xi-kvadrat testi və Kramerin V əmsalı vasitəsilə yoxlanılmışdır. Yaşıl keçidlə bağlı leksika bütün sənədlərdə üstünlük təşkil etmiş, lakin onun ifadəlilik səviyyəsi NDC 2.0 sənədindəki 92,40 göstəricisindən NDC 3.0 sənədində 182,33-ə yüksəlmişdir. CCDR sənədində risk və həssaslıq (76,36), eləcə də adaptasiya və dayanıqlıq (44,66) ön plana çıxmış, NDC 3.0 sənədində isə iştirak və inklüzivlik (60,91), həmçinin öhdəlik götürmə və gələcəyə yönəlmə (155,18) üzrə ən yüksək göstəricilər qeydə alınmışdır. Çərçivələrin paylanması arasında statistik baxımdan əhəmiyyətli fərqlər müəyyən edilmişdir (χ² = 143,23; sərbəstlik dərəcəsi = 6; p < 0,001; V = 0,186). Nəticələr milli diskursda inteqrasiya olunmuş dekarbonizasiyaya, icra öhdəliklərinə və inklüziv idarəetməyə doğru keçidin baş verdiyini, beynəlxalq diaqnostik sənəd janrında isə risklərə məruz qalma, qeyri-müəyyənlik və imkanların yaradılmasına xüsusi diqqət yetirildiyini göstərir. Tədqiqatda iqlim məsələləri üzrə daha aydın, iştirakçılığa əsaslanan və yerli şərait baxımından mənalı kommunikasiyanın qurulması tövsiyə olunur.

Açar sözlər: iqlim kommunikasiyası, institusional modallıq, leksik önəçıxma, maraqlı tərəflərin prosesə cəlb edilməsi, dayanıqlı inkişaf

ƏDƏBİYYAT

Alexander, R., & Stibbe, A. (2014). From the analysis of ecological discourse to the ecological analysis of discourse. Language Sciences, 41, 104-110. https://doi.org/10.1016/j.langsci.2013.08.011

Atamov, V., & Musayev, M. (2026). Phytosociological investigation of aquatic halophytic plant communities of Azerbaijan. Acta Botanica Caucasica, 5(1), 23–36. https://doi.org/10.30546/abc.2026.1134

Baker, P., Gabrielatos, C., KhosraviNik, M., Krzyżanowski, M., McEnery, T., & Wodak, R. (2008). A useful methodological synergy? Combining critical discourse analysis and corpus linguistics to examine discourses of refugees and asylum seekers in the UK press. Discourse & Society, 19(3), 273-306. https://doi.org/10.1177/0957926508088962

Entman, R.M. (1993). Framing: Toward clarification of a fractured paradigm. Journal of Communication, 43(4), 51-58. https://doi.org/10.1111/j.1460-2466.1993.tb01304.x

Fill, A. F., & Penz, H. (Eds.). (2018). The Routledge handbook of ecolinguistics. Routledge.

Fløttum, K., & Gjerstad, Ø. (2017). Narratives in climate change discourse. WIREs Climate Change, 8(1), e429. https://doi.org/10.1002/wcc.429

Jafarov, S. (2024). Internationalisation and Cultural Aspects of Online Learning, Training, and Research. Pakistan Journal of Life and Social Sciences, 22(2): 6437-6452. https://doi.org/10.57239/PJLSS-2024-22.2.00486

Jafarov, S., Babashova, S., Dadashov, T., & Garibov, S. (2024). The Influence of Intonation on the Interpretation of Parenthetical Clauses. Pakistan Journal of Life and Social Sciences, 22(2):10722-10729. https://doi.org/10.57239/PJLSS-2024-22.2.00810

Jafarov, S. (2024). Education Policy of 3rd Generation Universities. Revista De Gestão Social E Ambiental, 18(6), e05690. https://doi.org/10.24857/rgsa.v18n6-007

Jafarov, S., Nadirsoy F. (2024). The Essential Role of STEM in Shaping Future Workforce Leaders. Pakistan Journal of Life and Social Sciences, 22(1): 6272-6281. https://doi.org/10.57239/PJLSS-2024-22.1.00463

Intergovernmental Panel on Climate Change. (2023). Climate change 2023: Synthesis report. https://doi.org/10.59327/IPCC/AR6-9789291691647

Mautner, G. (2009). Corpora and critical discourse analysis. In P. Baker (Ed.), Contemporary approaches to corpus linguistics (pp. 32-46). Continuum.

Nerlich, B., Koteyko, N., & Brown, B. (2010). Theory and language of climate change communication. WIREs Climate Change, 1(1), 97-110. https://doi.org/10.1002/wcc.2

Republic of Azerbaijan. (2023). Updated nationally determined contribution of the Republic of Azerbaijan. United Nations Framework Convention on Climate Change. https://unfccc.int/sites/default/files/NDC/2023-10/Second%20NDC_Azerbaijan_ENG_Final%20%281%29.pdf

Republic of Azerbaijan. (2025). Azerbaijan's nationally determined contribution 3.0. United Nations Framework Convention on Climate Change. https://unfccc.int/sites/default/files/2025-11/NDC%203.0%20Report_Azerbaijan.pdf

Stibbe, A. (2021). Ecolinguistics: Language, ecology and the stories we live by (2nd ed.). Routledge.

World Bank. (2023). Azerbaijan country climate and development report. https://documents.worldbank.org/en/publication/documents-reports/documentdetail/099112723161524095