Beynəlxalq elmi jurnal

ISSN: 2663-0419 (elektron versiya)

ISSN: 2218-8754 (çap versiyası)

Beynəlxalq elmi jurnal

ISSN: 2663-0419 (elektron versiya)

ISSN: 2218-8754 (çap versiyası)

contentImg
№ 1, 2022
Məqaləni yüklə fullIssue_icon

Elektron mikroskop üsulu ilə kaşir-vereya süxurlarının hidravlik parçalanmasının ətrafli tədqiqi

Qalkin S.V.1, Savitskiy Y.V.1, Osovetski B.M.2, Kazımov K.P.2, Qurbanov V.Ş.3, Həsənov Ə.B.3, Abbasova Q.Q.(4),Kazımov R.R.(5)


1 - Perm Milli Tədqiqat Politexnik Universiteti, Perm, Rusiya 614990, Rusiya, Perm, Komsomol prosp., 29

2 - Perm Milli Dövlət Tədqiqat Universiteti, Perm, Rusiya 614990, Rusiya, Perm, Bukirev küç.,15

3 - AMEA Neft və qaz İnstitutu AZ1000, Azərbaycan, Bakı şəhəri, F.Əmirov küçəsi, 9: vaqifqurbanov@mail.ru 

4 - Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti AZ1010, Bakı şəh.,Azadlıq prosp., 20

5 - Azərbaycan MEA, Geologiya və Geofizika İnstitutu AZ1143, Bakı şəh., H. Cavid pr. 119

Xülasə

A-
A+
Volqa-Ural neft-qaz vilayətinin Kaşir-Vereya lay dəstəsinin karbonatlı süxurlarının qırılmaları kernlərin rentgen tomoqrafiyası və skaner elektron mikroskopiya üsulları ilə tədqiq edilmişdir. Süxurların litoloji və struktur xüsusiyyətləri neftli laylar daxilində təsvir edilmişdir. Dörd litotip müəyyən edilmişdir ki, bunlar nümunələrin gilliliyin dərəcəsinə, məsamələrin təbiətinə və kollektorların xüsusiyyətlərinə görə fərqlənir. Proppant hidravlik parçalanmanın seçilmiş nümunələrə təsirinin eksperimental modelləşdirilməsi tətbiq edilmişdir. Nümunələrdə yükün təsiri nəticəsində qırılmaların fərqi ətraflı öyrənilmiş, nəzərdən keçirilən litotiplərin hər biri üçün bu proseslərdə xüsusiyyətlər müəyyən edilmişdir. Müəyyən edilmişdir ki, yüklənmə ara qatlarının strukturundan və maddə tərkibindən asılı olaraq müxtəlif təsirlər göstərir, gilin olması və məsaməliliyin xarakteri isə əlavə təsir göstərir. Nümunələrin yüklənməsi nəticəsində hidravlik qırılma mikroçatları, təxminən 100 mkm və ya daha çox açılışı olan uzanan çatların əmələ gəldiyi yüksək sıxlı süxurlarda maksimum inkişaf edir. Öz növbəsində, litotiplərin keçirici hissəsində davamlı, adətən dar (qalınlığı 20 mkm-dən az) düzxətli qırılmalar da əmələ gəlir, onlar bir istiqamətə yönəldilir və daxildəki mikrokavernaları və məsamələri birləşdirirlər. Qırılmaların istiqamətlənmiş oriyentasiyası təsir edən yükün istiqamətini əks etdirir, lakin bu qismən süxurun gizli mikrotəbəqələnməsi ilə əlaqədar ola bilər. Nəticədə belə qənaətə gəlindi ki, hidravlik parçalanma zamanı layda əlavə maye süzülmə kanalları əmələ gəlir. Eksperimental tədqiqatın əldə edilmiş nəticələri Kashiro-Vereya sənaye obyektlərinin istismarında hidravlik parçalanma texnologiyasının tətbiqinin səmərəliliyini artırmağa imkan verir.

Açar sözlər: hidravlik parçalanma, karbonatlı kollektor, kern, rentgen tomoqrafiyası, elektron mikroskopiya, proppant hidravlik parçalanma


ƏDƏBİYYAT

Aliyeva E., Mustafayev K. Petrographic and filtration-volume features of Miocene deposits of the western flank of the South Caspian basin. ANAS Transactions, Earth Sciences, No. 1, 2021, pp. 3-15.

Cherepanov S.S. Comprehensive study of fractures in carbonate deposits using the Warren-Root method using seismic facies analysis data (on the example of the Tournais-Famennian deposit of the Ozernoye field. Perm Journal of Petroleum and Mining Engineering, No. 14, 2015, pp. 6-12.

Chi H., Li G., Huang Z., Tian S., Song X. Maximum drillable length of the radial horizontal micro-hole drilled with multiple high-pressure water jets. Journal of Natural Gas Science and Engineering, Vol. 26, 2015, pp. 1042-1049.

Economides M.J., Nolte K.G. Reservoir stimulation. J. Wiley and Sons. New York, USA, 2006, 856 p.

Efimov A.A., Galkin S.V., Savitskiy Ia.V., Galkin V.I. Estimation of heterogeneity of oil & gas field carbonate reservoirs by means of computer simulation of core x-ray tomography data. Ecology, Environment and Conservation, Special Issue, Vol. 21, 2015, pp. 79-85.

Fjær E., Holt R., Horsrud P., Raaen A. Petroleum related rock mechanics. 2nd ed. Amsterdam, 2008, 491 p.

Galkin S.V., Kochnev A.A., Zotikov V.I. Estimate of radial drilling technology efficiency for the bashkir operational oil-fields objects of Perm Krai. Journal of Mining Institute, Vol. 238, 2019, pp. 410-414.

Galkin S.V., Savitskiy Ia.V., Kolychev I.Yu., Votinov A.S. Prospects for the application of proppant hydraulic fracturing at Kashiro-Verey operational facilities Volga-Ural oil and gas province. SOCAR Proceedings, No. 2, 2021, pp. 257-265 (in Russian).

Gurbanov V.Sh., Hasanov A.B., Abbasova G.G. Depth distribution of petrophysical properties of mesozoic sediments of Khizi tectonic zone. Geomodel 2021 – Proceedings of the 23th Conference on Oil and Gas Geological Exploration and Development, Vol. 2021, pp. 1-6, 2021a, DOI: https://doi.org/10.3997/2214-4609.202157038.

Gurbanov V.S., Hasanov A.B., Abbasova G.G. The stochastic character of distribution of granulometric content and fractality of porous structure in oil reservoirs. ANAS Transactions, Earth Sciences, No. 2, 2019, pp. 54-60.

Gurbanov V.Sh., Narimanov N.R., Nasibova G.J., Mukhtarova Kh.Z., Narimanov R.N., Huseynova Sh.M. Qualitative assessment of compressional stresses within the South Caspian Megadepression and their impact upon structure formation and hydrocarbon generation. ANAS Transactions, Earth Sciences, No. 2, 2021b, pp. 39-49.

Ibatullin R.R., Salimov V.G., Nasybullin S.V., Salimov O.V. Experimental study of rock crackness. Neftyanoe khozyastvo, No. 6, 2009, pp. 54-57 (in Russian).

Каnevskaya V.D. Foreign and native experience of application of rock hydraulic fracturing. VNIIOENG. Moscow, 1998, 37 p. (in Russian).

Karev V.I., Klimov D.M., Kovalenko Y.F., Ustinov K.B. Fracture of sedimentary rocks under a complex triaxial stress state. Mechanics of Solids, Vol. 51, No. 5, 2016, pp. 522-526.

Karev V.I., Kovalenko Yu.F., Ustinov K.B. Modeling deformation and failure of anisotropic rocks nearby a horizontal well. J. Min. Sci., Vol. 53, No. 3, 2017, pp. 425-433.

Laubach S.E., Reed R.M., Olson J.E., Lander R.H., Bonnel L.M. Coevolution of crack-seal texture and fracture porosity in sedimentary rocks: cathodoluminescence observations of regional fractures. Journal of Structural Geology, Vol. 26, No. 5, 2004, pp. 967-982.

Martyushev D.A., Galkin S.V., Shelepov V.V. The Influence of the rock stress state on matrix and fracture permeability under conditions of various lithofacial zones of the Tournaisian–Fammenian oil fields in the Upper Kama Region. Moscow University Geology Bulletin, Vol. 74, No. 6, 2019, pp. 573-581.

Martyushev D.A., Yurikov A. Evaluation of opening of fractures in the Logovskoye carbonate reservoir, Perm Krai, Russia. Petroleum Research, Vol. 6, No. 2, 2021, pp. 137-143.

Muther T., Nizamani A.A. and Ismail A.R. Analysis on the effect of different fracture geometries on the productivity of tight gas reservoirs. Malaysian Journal of Fundamental and Applied Sciences, Vol. 16, No. 2, 2020, pp. 201-211.

Nasybullin O.V., Salimov V.G., Salimov O.V. Influence of plural cracks in distant zone on success of operations of hydraulic fracturing.Oilfield Engineering. Vol. 10, 2010, pp. 24-27 (in Russian).

Novikov V.A. Method for forecasting the efficiency of matrix acid treatment of carbonate. Perm Journal of Petroleum and Mining Engineering, Vol. 21, No. 3, 2021, pp.137-143.

Novikov V.A., Martyushev D.A. Experience in acid treatments in carbonate deposits of Perm region fields. Perm Journal of Petroleum and Mining Engineering, Vol. 20, No. 1, 2020, pp. 72-87.

Pakzad A., Iacoviello F., Ramsey A., Speller R., Griffiths J. et al. Improved X-ray computed tomography reconstruction of the largest fragment of the Antikythera Mechanism, an ancient Greek astronomical calculator. PLoS ONE, Vol. 13, No. 11, 2018.

Penny G.S., Canway M.L., Wellington L. Control and modeling of fluid leakoff during hydraulic fracturing. Journal of Petroleum Technology, Vol. 37, No. 6, 1985, pp. 1071-1081.

Raspopov A.V., Kondratiev S.A., Sharafeev R.R., Novokreschennykh D.V., Drozdov S.A. Experience of hydraulic fracturing in oil fields of the Perm region, the Komi Republic and the Nenets autonomous district. Oil Industry, Vol. 8, 2019, pp. 48-51.

Salimov V.G., Ibragimov A.V., Nasybullin O.V., Salimov O.V. Hydraulic fracturing of carbonate rocks. Moscow. Oil Industry, 2013, 472 p. (in Russian).

Smith M.B., Shlyapobersky J.W. Basics of hydraulic fracturing. In: Economides M.J., & Nolte K.G. (Eds.). Reservoir stimulation. 3rd Edition. 2000, pp. 5-1 to 5-28.

Topal A.Y., Usmanov T.S., Zorin A.M., Hidar A.M., Gorin A.N. Application of acid-proppant hudraulic fracturing for deposits of OJSC “Udmurtneft”. Neftyanoe khozyastvo, No. 3, 2018, pp. 34-37 (in Russian).

Voevodkin V.L., Antonov D.V. Involvement in development of hard-to-recover oil reserves of the Kashiro-Vereisky horizon as one of the factors for the growth of oil production in the Perm region. Proc. of the International Scientific and Prac-tical Conference. Publishing house “Oil industry”. Moscow, 2021, pp. 6-8 (in Russian).

Votinov A.S., Seredin V.V., Kolychev I.Yu., Galkin S.V. Possibilities of accounting the fracturing of Kashiro-Vereyskian carbonate objects in planning of proppant hydraulic fracturing. Journal of Mining Institute, Vol. 252, 2021, pp. 861-871.

Usachev P.M. Hydraulic fracturing of rock. Nedra. Moscow, 1986, 165 p. (in Russian).

Wright R., Muma R.D. High volume hydraulic fracturing and human health outcomes. A Scoping Review. Journal of Occupational and Environmental Medicine, Vol. 60, No. 5, 2018, pp. 424-429.

Yarkeeva N.R., Khaziev A.M. Application of hydraulic fracturing on identification for oil afflux in wells. Development of oil and gas fields, Vol. 16, No. 5, 2018, pp. 30-36 (in Russian).

Zdolnik S.E., Nekipelov Y.V., Gaponov M.A. Introduction of new technologies of hydraulic fracturing at carbonate objects of PJSC JSOC “Bashneft”. Neftyanoe khozyastvo, No. 7, 2016, pp. 92-95 (in Russian).

DOI: 10.33677/ggianas20220100069