№ 1, 2018

Qrunt hərəkətinin dominant tezlikləri və onlarin qamma sahəyə və yeralti radonun həcmi aktivliyinə təsiri (Baki şəhərinin timsalında)

Əliyeva Ə.R.

Azərbaycan MEA Geologiya və Geofizika İnstitutu, AZ1143 Bakı, H.Cavid prospekti, 119

Məqalədə Bakı şəhərinin mərkəzi hissəsi üçün mikrotremor ölçmələri vasitəsilə alınmış qruntun xüsusiyyətlərinin para­­metrləri təbii radiasiya və radon sahəsi ilə müqayisə edilmişdir. Aparılmış tədqiqatlar nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, tor­paqda radonun konsentrasiyasına qruntun radioaktivliyi, torpa­ğın tipi, qrunt hərəkətinin amplitudalarının güclənmə əmsalı və dominant (rezonans) tezliklər kimi faktorlar birgə təsir göstərir. Radonun konsentrasiyasının təbii radioaktivlikdən, qrunt hərə­kətinin tezlikləri və qrunt hərəkətinin amplitudalarının güc­lənmə əmsalından birbaşa asılılığı müəyyən edilmişdir. Araşdı­rılmış dominant tezliklər intervalında radonun ən yüksək miq­darı 10 hs-ə yaxın tezliklərdə və təxminən 1,9-2,1 qrunt hərəkətinin amplitudalarının güclənmə əmsalında müşahidə olunmuşdur. Radonun və radioaktivliyin aşağı konsentrasiyaları qumlar, ən yüksəkləri isə gilcə, çınqıl və gillərin püruzlarını daşıyan kövrək, seyrəkləşmiş süxurlar üçün səciyyəvidir.

 

ƏDABİYYAT

Aliyev Ch.S. Response of radon field of Earth surface on earthquake. Earth degassing: geotectonics, geodynamics, geofluids, oil and gas, hydrocarbons and life. International conference proceedings dedicated to the 100th anniversary of academician P.N. Kropotkin, October 18-22, 2010, Moscow, pp. 26-29 (in Russian).

Aliyev Ch.S., Zolotovitskaya T.A., Feizullayev A.A. Nature of radioactive fields of some mud volcanoes of the East Azerbaijan. Proceedings of ANAS. The Sciences of Earth, №2, 2003, pp. 51-57 (in Russian).

Ammosov S.M. First results of experiments on mechanic and chemical formation of carbon gases in nature. In theses of reports: 2nd All-Union Workshop on carbon geochemistry. Moscow, 1986, pp. 312-314 (in Russian).

Feyzullayev A.A. About role of seismotectonic factor in Earth degassing. Proceedings of 3rd All-Union Workshop: Earth degassing and geotectonics. Nauka. Moscow, 1991, pp. 56-57 (in Russian).

Israfilbekov I.A., Listengarten V.A., Shakhsuvarov A.S. Album of hydrogeological maps of Apsheron Peninsula. Scale 1:50 000. Department of geodesy and mapping under the Council of Ministers of the USSR. Moscow, 1983, 71 p. (in Russian).

Kadirov F.A., Babayev G.R., Gadirov A.G., Safarov R.R., Mukhtarov A.Sh. Microseismic zonation of Baku city by microtremour measurements. In book: Problems of natural hazards and risks reduction. Materials of International scientific and practical conference “GeoRisk 2012”. V.1. Russian University of Friendship of People (RUDN), Moscow, 2012, pp. 94-98 (in Russian).

Kadirov F.A., Babayev G.R., Gadirov A.G. Analysis of horizontal to vertical spectra of microseisms for Baku city. IV International Conference “Problems of Cybernetics and Informatics” (PCI’2012), 2012, pp. 96-98.

Kissin I.G., Barabanov V.L., Grinevsky A.O.  About effects of vibration influence on water and oil-filled formations. Preprint IFZ of AS USSR, №4, 1987, 19 p. (in Russian).

Korobeinik G.S., Gurvich V.I. Gas-geochemical effects in dynamic influence on geological environment. Geophysical and geochemical methods in solving economic and technogenic problems over urbanized areas. VNIIYaGG. Moscow, 1985, pp. 80-85 (in Russian).

Nikolayev A.V., Ammosov S.M., Voitov G.I. et al. About volatile products in seismovibration field of subsurface layer. Doklady of the Academy of Sciences of the USSR, V.279, №6, 1984, pp. 1444-1450 (in Russian).

Veliyeva F.F., Aliyev Ch.S., Feyzullayev A.A., Baghirli R.J., Pampuri L., Hoffmann M., Valsangiacomo C. Indoor radon mapping in Azerbaijan. 11th International workshop on the geological aspects of radon risk mapping. Prague, 2012, pp. 260-268.

 

Məqaləni yüklə

doi:10.33677/ggianas20180100009

JURNAL ARXİVİ